Για δεκαετίες, η κατοχή ενός ιστιοπλοϊκού σκάφους αποτελούσε το απόλυτο σύμβολο ελευθερίας. Σήμερα όμως, χιλιάδες ιστιοπλοϊκά παραμένουν απούλητα, καθώς οι αγοραστές λιγοστεύουν αφού τα κόστη εκτοξεύονται πέρα από κάθε λογική. Τα τέλη ελλιμενισμού αυξάνονται ταχύτερα από τον πληθωρισμό, τα ασφάλιστρα έχουν φτάσει αυξήσεις έως και 80%, ενώ ο μέσος ιστιοπλόος πλησιάζει πλέον την ηλικία της συνταξιοδότησης.

Αν η ιστιοπλοΐα ήταν κάποτε ένα όνειρο ζωής, γιατί σήμερα τόσοι πολλοί απομακρύνονται από αυτή; Οι επιπτώσεις αυτής της στροφής αλλάζουν ριζικά το ποιος —και αν— συνεχίζει να ανοίγεται στη θάλασσα με πανιά. Και οι απαντήσεις δεν είναι πάντα οι προφανείς.

Στα χρόνια που ακολούθησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μια ήσυχη αλλά βαθιά αλλαγή συντελέστηκε στα λιμάνια της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης. Τα ιστιοπλοϊκά, που μέχρι τότε αποτελούσαν προνόμιο των εύπορων ή των πραγματικά παθιασμένων, έγιναν σύμβολο φιλοδοξίας της μεσαίας τάξης.

Η κατασκευή των σκαφών από υαλονήματα τη δεκαετία του 1960 άλλαξε τα πάντα. Η χρονοβόρα και δαπανηρή συντήρηση των ξύλινων σκαφών ανήκε πλέον στο παρελθόν. Κατασκευαστές άρχισαν να παράγουν μαζικά αξιόπιστα σκάφη με ολοένα και μεγαλύτερα μεγέθη. Για πρώτη φορά, οικογένειες μπορούσαν να αποκτήσουν ένα προσιτό, αξιόπιστο σκάφος έτοιμο για ότι χρήση θα ήθελαν να κάνουν.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η παραγωγή ιστιοπλοϊκών σκαφών έφτασε στο αποκορύφωμά της. Οι καταχωρήσεις στα νηολόγια αυξήθηκαν κατακόρυφα και οι μαρίνες μετατράπηκαν σε ζωντανά κοινωνικά κέντρα, όχι σε χώρους πολυτέλειας. Αυτή η περίοδος, που πολλοί θυμούνται ως τη «χρυσή εποχή» της ιστιοπλοΐας, άφησε ισχυρή θετική παρακαταθήκη σε κάθε επίπεδο.

Σήμερα όμως, το ιστιοπλοϊκό σκάφος έχει εξελιχθεί σε σημαντικό οικονομικό βάρος. Τα έξοδα ελλιμενισμού, συντήρησης, επισκευών και εκσυγχρονισμού συχνά ξεπερνούν την ίδια την αξία μεταπώλησης του σκάφους.

Η ασφάλιση, που άλλοτε θεωρούνταν μια απλή τυπική διαδικασία, αποτελεί πλέον σοβαρό εμπόδιο. Μετά από διάφορα γεγονότα, πολλές ασφαλιστικές εταιρείες αύξησαν δραστικά τα ασφάλιστρα ή αρνούνται εντελώς να καλύψουν παλαιότερα σκάφη.

Παράλληλα, το ηλικιακό προφίλ των ιστιοπλόων γερνά. Η συμμετοχή των νέων μειώνεται αισθητά, καθώς άλλες δραστηριότητες προσφέρουν εμπειρίες με λιγότερη δέσμευση, λιγότερο ρίσκο και περισσότερη ευκολία. Η σύγχρονη κουλτούρα ευνοεί επιλογές που χωρούν στο καθημερινό πρόγραμμα και δεν απαιτούν δεσμεύσεις…

Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά κορεσμένη από σκάφη προς πώληση και ελάχιστους πραγματικά ενδιαφερόμενους αγοραστές. Πολλά ιστιοπλοϊκά παραμένουν απούλητα για χρόνια, με τις τιμές να μειώνονται χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα. Πράξεις προφανώς και συνεχίζουν να γίνονται περισσότερο όμως γιατί οι τιμές στα νέα σκάφη έχουν ξεφύγει από κάθε λογική.

Η αγάπη για την ιστιοπλοΐα δεν έχει χαθεί· αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι την προσεγγίζουν. Ναυτικοί Όμιλοι, συνεταιρική ιδιοκτησία και ναυλώσεις προσφέρουν πρόσβαση στο άθλημα χωρίς το βάρος της πλήρους ιδιοκτησίας.

Η World Sailing, έχει λάβει το μήνυμα και προσπαθεί να «στρίψει» το άθλημα σε μια νέα λογική που να είναι πιο κοντά στη σημερινή εποχή. Αγώνες γρήγοροι και θεαματικοί, επιλογή λιγότερο τεχνικών κατηγοριών και μείωση των εξόδων με διοργανώσεις που συμμετέχεις χωρίς να χρειάζεται να μεταφέρεις το σκάφος σου.

Η ιστιοπλοΐα, η ναυτική τέχνη, δεν αποτελεί πλέον αυτονόητη επιλογή. Είναι μια συνειδητή απόφαση. Και χρόνο με τον χρόνο, όλο και λιγότεροι είναι εκείνοι που την κάνουν, καθώς το κόστος αυξάνεται και οι παραδόσεις ξεθωριάζουν.