Όπως κάθε χρόνο τα τελευταία χρόνια τέτοια εποχή όποιος παρακολουθεί τα ηλεκτρονικά μέσα κατακλύζεται από «οπτικοακουστικό» υλικό με διάφορες…ατυχείς φάσεις με σκάφη. Φάσεις που δυστυχώς…είναι μέσα στο πρόγραμμα και που ευτυχώς στις περισσότερες από αυτές μιλάμε μόνο για κάποιες υλικές ζημιές. Αυτές οι φάσεις, όταν προκύψουν σε μέσο που δίνει δημόσιο βήμα πυροδοτούν 2 πράγματα:
- Άπειρα σχόλια από δικαστές του πληκτρολογίου που συνήθως γράφουν λιγότερα μίλια στη χρονιά τους από όσα γράφει ένας Οπτιμίστας σε μια εβδομάδα και που «μοναδικό στόχο έχουν να εξηγήσουν στους αδαείς, εμάς, το τι έγινε και γιατί αυτός που το έκανε είναι άναυτος ενώ αυτοί είναι υπερναύτες».
- Συγκεκριμένους μαϊντανούς στα μέσα, με προσωπικές -λογικά πολιτικές- βλέψεις που έχουν αναλάβει εκπροσώπηση φορέων -συνήθως επαγγελματιών – και που «πουλώντας» τρόμο και χτίζοντας καθεστώς μηδενισμού όλων πέρα από εαυτούς, προσπαθούν να γίνονται αρεστοί -και τηλεοπτικοί- στα μέσα και κυρίως στους κυρ Παντελήδες.
Πριν κοιτάξουμε στα μάτια τις δυο κατηγορίες ας δούμε το περιβάλλον λίγο:
- Ο αριθμός των σκαφών τα τελευταία χρόνια -ειδικά στις θάλασσές μας- έχει αυξηθεί πολύ. Συνεπώς, και στατιστικά, τα όποια συμβάντα θα είναι πιο πιθανά. Πολύ θετική εξέλιξη αν θέλουμε να θεωρούμαστε ναυτική χώρα. Όταν το κράτος σταματήσει να θεωρεί τον «σκαφάτο» εγκληματία και φοροφυγά επί της αρχής, και μετά συζητάμε οτιδήποτε, θα είμαστε σε ακόμα καλύτερη μοίρα.
- Η Ελλάδα, έχει μηδενικές υποδομές για yachting. Συνεπώς και άγκυρες θα μπλέκουν, και ζημιές θα γίνονται, και θα ξενυχτάμε και πολλά άλλα… Το κακό είναι ότι δεν επενδύει να γίνουν υποδομές και τελικά το να πας κάπου με σκάφος είναι περισσότερο περιπέτεια όταν θα φτάσεις παρά το για να φτάσεις. Θα έπρεπε να είναι το αντίθετο…
- Το yachting έχει εποχικότητα. Αυτό συμπαρασύρει αρκετά στραβά. Για παράδειγμα, ένα σκάφος που δεν έχει χρήση ή έχει μικρή χρήση για πολλούς μήνες μπορεί όταν θα μπει και πάλι σε χρήση να βγάλει ζημιές. Ζημιές που πολλές φορές ακόμα και το έμπειρο μάτι δε θα μπορούσε να προβλέψει. Η θάλασσα έχει αλάτι, έχει άνεμο, έχει κύμα, έχει συνθήκες που ταλαιπωρούν τα υλικά, τα φτάνουν στα όριά τους και τελικά η ζημιά είναι μέσα στην ημερησία διάταξη. Η ίδια εποχικότητα αφήνει αποτύπωμα και στα πληρώματα τα οποία δεν γράφουν επαρκείς ώρες πάνω στο σκάφος τους ώστε να προλάβουν τη ζημιά, να τους τύχουν πράγματα να αντιμετωπίσουν και έτσι να είναι πιο προετοιμασμένα την επόμενη φορά, κλπ.
- Ο μόνος χώρος που, πίσω από το τιμόνι βρίσκονται κάποιοι αρκετά πιο «δομημένα επαρκείς» είναι αυτός της αεροπορίας. Αν σκεφτούμε τι βλέπουμε στο δρόμο καθημερινά θα σταματήσουμε να ασχολούμαστε με τα όσα βλέπουμε στη θάλασσα. Στο χώρο της αεροπορίας πέρα από κανόνες υπάρχει και κουλτούρα. Στη χώρα μας σε θάλασσα και δρόμο η κουλτούρα λείπει. Θα μιλησουμε για κουλτούρα παρακάτω.
Πάμε τώρα να εξετάσουμε τις δυο κατηγορίες «πολύ σχολαστικά»:
Σε σχέση με τους πρώτους, τους δικαστές του πληκτρολογίου. Αναμεσά τους δεν θα δείτε κανέναν που να γράφει πραγματικά μίλια. Που να τρέχει πραγματικά αγώνες. Που να έχει πραγματικά δικό του σκάφος και να έχουν περάσει και μερικά -και διαφορετικά- σκάφη από τα χέρια του. Που να κάνει και πανιά αλλά να έχει και εμπειρία από μηχανοκίνητα. Που να του έχουν τύχει και 5-10 πράγματα. Που να έχει καταφέρει να τα λύσει και να μπορέσει να γυρίσει στο λιμάνι. Α! υπάρχουν και οι «καπεταναίοι»: -και τα ανεβάζουν και βίντεο: «πέρασε ο άλλος με φουσκωτό 10 μέτρα που πήγαινε και με 40 μίλια μπροστά από τη πλώρη μου ενώ ήμουν με πανιά». Δεν έχουν καβαλήσει τέτοιο σκάφος όμως για να καταλάβουν ότι με αυτή τη ταχύτητα το ιστιοφόρο σκάφος είναι για αυτούς εξίσου ακίνητο όσο ένας βράχος στο πέλαγος. Προφανώς και θεωρούν ότι ο άλλος είναι επί της αρχής άσχετος ε? Ας μη ξεχνιόμαστε…
Το βασικότερο όμως με αυτή τη κατηγορία δικαστών είναι το άλλο: επειδή περνούν πολύ ώρα στο πληκτρολόγιο, δεν γράφουν μίλια και ώρες στο σκάφος. Και έτσι ΔΕΝ τους έχουν τύχει πραγματάκια. Πραγματάκια που θα κατανοούσαν ότι ρε γαμώτο συμβαίνουν όσο μάγκες και να είναι.
Οι δεύτεροι ευτυχώς είναι λίγοι αλλά πολύ πιο επικίνδυνοι για τη θάλασσα και το yachting. Έχουν λόγω θέσης δημόσιο βήμα και γράφουν ώρες μπροστά στα μικρόφωνα. Εκεί εκμηδενίζουν τα πάντα πέρα από αυτούς που εκπροσωπούν και που αποτελούν απάντηση για όλα τα προβλήματα. Τα διπλώματα είναι χάλια, το επίπεδο εκπαίδευσης χαμηλό, όλοι είναι άσχετοι και επικίνδυνοι. Επίσης παντού βλέπουν παρανομίες, παρατυπίες και παραλείψεις που ένας «επαγγελματίας» δε θα έκανε. Παρότι είναι θεσμικά λάθος το τσουβάλιασμα, «σόρυ φίλε αλλά γκώσαμε στον επαγγελματισμό κάθε καλοκαίρι»!
Πολλοί και σωστοί οι επαγγελματίες στον κλάδο. Συνήθως έχοντας περάσει από μικρά σκάφη, αγώνες, διάβασμα, προσπάθεια, ξύλο και έχοντας φάει αλάτι στη μάπα τους από πολλές και διαφορετικές θάλασσες του πλανήτη. Το είδος αυτό, απαντάται συνήθως σε mega yachts. Και εκεί όχι πάντα. Δεν είναι λίγοι -που όπως σε κάθε κλάδο- έχουν πουλήσει τον εαυτό τους καλά, και λείποντας χέρια από τον κλάδο, βρέθηκαν να είναι καπετάνιοι σε μεγάλα πανάδικα χωρίς πρακτικά να ξέρουν καν ιστιοπλοΐα… Βρέθηκαν να κυβερνούν μεγάλα ταχύπλοα και πελαγώνουν με το παραμικρό.
Ταυτόχρονα, στα μισά από τα viral video, επαγγελματίες εικονίζονται. Τους ζούμε κάθε καλοκαίρι γύρω μας: «Επαγγελματίες» με yachtmaster ληφθέν με ταχυδρομείο από «έξω», «Επαγγελματίες» που από τη σχολή ιστιοπλοΐας του ομίλου -που το σωματείο τους απαξιώνει- και βρέθηκαν να κυβερνούν σε ένα βράδυ σκάφη, «Επαγγελματίες» που βρίζονται στα λιμάνια για κάθε αφορμή μπροστά στους πελάτες, «Επαγγελματίες» που ρυπαίνουν, που δε σέβονται και που γενικά αποτελούν ντροπή όχι μόνο για τον εργοδότη τους αλλά για κάθε άνθρωπο της θάλασσας. Προφανώς σε κάθε επάγγελμα υπάρχουν οι καλοί και οι κακοί επαγγελματίες. Συνεπώς ας κρατάμε τη μπάλα χαμηλά στο γήπεδο…
Η ζημιά όμως που κάνουν οι συγκεκριμένοι μαϊντανοί είναι άλλη: Με τον τρόπο που παρουσιάζουν τη θάλασσα μετά από κάθε ατυχές γεγονός, αποθαρρύνουν νέους και νέες να ασχοληθούν με τη θάλασσα. Τόσο για αναψυχή όσο και για αθλητισμό ή και επαγγελματικά. Παρουσιάζουν το χώρο σαν δύσκολο. Σαν κλειστό. Επικίνδυνο. Δυστοπικό.
Ταυτόχρονα κάνουν και άλλο λάθος: Απαξιώνουν στο λόγο τους τις σχολές ιστιοπλοΐας των ομίλων, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι οι περισσότεροι επαγγελματίες στο yachting από εκεί προέρχονται. Από εκεί ξεκίνησαν και η προχώρησαν και σε άλλα διπλώματα ή έμειναν μόνο εκεί και έχτισαν εμπειρία. Και δουλεύουν ως καμαρότοι, ναύτες, κλπ. και ζουν τις οικογένειές τους.
Οι ναυτικοί όμιλοι είναι αυτή τη στιγμή, το τελευταίο προπύργιο στο οποίο πραγματικά διδάσκεται η θάλασσα. Με τις παθογένειές τους, ναι, αλλά το κάνουν. Σε παίρνουν από 5-6 ετών και σε μεγαλώνουν μπολιάζοντας μέσα σου τη ναυτοσύνη. Κάνουν λάθη και οι όμιλοι βάζοντας να κάνουν πολλές φορές μάθημα δάσκαλοι με μικρότερη εμπειρία από αυτή που θα έπρεπε. Πολλές φορές όμως δεν έχουν επιλογές και στη τελική είναι δάσκαλοι και αυτοί, και για το επίπεδο αυτό είναι επαρκείς. Ειδικά οι μεγάλοι και ιστορικοί όμιλοι, δε θα ρισκάρουν εύκολα την ιστορία τους γύρω από αυτό. Μπαίνουν επίσης στη λογική το να γίνουν «αρεστοί» και ανταγωνιστικοί και κάνουν το μάθημα λιγότερο απαιτητικό και περισσότερο εκδρομικό. Ακόμα και έτσι όμως, ο μαθητής γράφει ώρες και τελικά αν και ο δάσκαλος έχει μεράκι, κάτι βγαίνει. Πρέπει να γίνεται καλύτερο μάθημα; Ναι. Να δούμε ποιοι διδάσκουν; Πιθανόν. Να γίνουμε πιο αυστηροί; Μπορεί. Να μην μοιράζουν κύπελα σε «αγώνες» που είναι περισσότερο ομαδικοί πλόες παρά αγώνες γιατί κάποιοι ξεκινούν και νομίζουν ότι είναι πρωταθλητές; Και αυτό το συζητάω…
Και η πολιτεία είναι πολύ κατώτερη των περιστάσεων. Το να μην υπάρχει το 2026 ηλεκτρονικό μητρώο διπλωμάτων και αν το χάσω να μην ξέρω τι να κάνω αν ο όμιλος που το πήρα πρίν 10 χρόνια έχει κλείσει είναι απαράδεκτο. Πρέπει να γίνουν βήματα.
Όμως μην μηδενίζουμε καταστάσεις και πράγματα ώστε να «φανούμε». Το να πατήσουμε επι πτωμάτων δηλώνοντας ότι γύρω μας υπάρχει καμένη γη για να ψηφιστούμε το κάνουν πολλοί, και ακόμα δουλεύει σαν μέθοδος. Είναι όμως λάθος.
Πως το λύνουμε; Ο μέσος yachtsman δεν έχει να κάνει κάτι. Το ίδιο το σώμα των επαγγελματιών που τους έφεραν σε αυτά τα αξιώματα, πρέπει να κρίνει αν όλα αυτά τους εκπροσωπούν και αν όχι, να τους καθαιρέσουν με τη πρώτη ευκαιρία. Αν θεωρούν ότι τους εκπροσωπούν και πάλι οκ. Όμως με αυτές τις απόψεις δε χτίζεται η κουλτούρα που περιγράφω παραπάνω.
Και για όσους δεν κατάλαβαν τι σημαίνει κουλτούρα στη θάλασσα να το κάνω λίγο πιο λιανά:
- Βλέπεις το βίντεο με το ατύχημα και δε πιάνεις το πληκτρολόγιο να γράψεις πόσο άσχετος ή άναυτος είναι ο άλλος. Ρωτάς να μάθεις τι πραγματικά έγινε. Τι λύση βρήκε ο αδερφός που το έπαθε. Ποιες ήταν οι συνθήκες. Σκέφτεσαι στο δικό σου σκάφος αν σου τύχει τι θα κάνεις. Το συζητάς στο καφενείο με τους άλλους ώστε και αυτοί αν τους τύχει να είναι πονηρεμένοι.
- Βλέπεις ένα σκάφος ενός αγνώστου να κινδυνεύει. Να χτυπάει στο μόλο. Δεν το ανεβάζεις στα σόσιαλ με λεζάντα δειτε τον άσχετο. Μπαίνεις μέσα και το σώζεις. Το δένεις καλύτερα. Σαν να ήταν περιουσία σου.
- Όταν δεις κάποιον με πρόβλημα τον βοηθάς. Δεν τον προσπερνάς κάνοντας ότι δεν κάνεις ακρόαση το 16. Και από αυτό που έπαθε κοιτάς να μάθεις και εσύ και να γίνεις καλύτερος. Γιατί και εσύ θα βρεθείς κάποια μέρα στη θέση του.
- …
Αν ακόμα δεν κατάλαβες στο έχω συνοπτικά εδώ.
Τέλος, σου έχω νέα: Οι πραγματικά ζόρικες φάσεις δεν γίνονται στα λιμάνια που ο κάθε παπάρας με smartphone μπορεί να τραβήξει βίντεο. Αυτές συμβαίνουν στην ανοικτή θάλασσα και όταν συμβαίνουν το τελευταίο που θα προκύψει είναι το βίντεο. Ας μην ξεχνιόμαστε: η θάλασσα ανέκαθεν έπαιρνε ζωές. Ευτυχώς πολύ λίγες και έτσι συνεχίζει να είναι ένας τόπος φιλόξενος που μας καλεί να τον εξερευνήσουμε και να τον χαρούμε όπως ο καθένας μας θέλει. Για ψάρεμα; Για μπάνιο; Για αγώνες; Για αναψυχή; Για οτιδήποτε. Ειδικά στην Ελλάδα, πρέπει ο καθένας να έχει πρόσβαση στη θάλασσα. Με ότι γεύση ο καθένας επιλέξει. Ταυτόχρονα, όλοι οι άνθρωποι της οφείλουν να είναι παρέα. Όχι απέναντι. Απέναντι ας είναι το υγρό στοιχείο. Δε χρειαζόμαστε κάτι άλλο κόντρα. Και από κάθε ατύχημα ας γινόμαστε εμείς καλύτεροι. Όχι οι άλλοι πιο «άσχετοι» από εμάς.